بازگشت به بالا

کلیاتی بر جوجه کشی : مراحل جوجه کشی ، دما و رطوبت ، سالن و …

جوجه کشی

جوجه کشی به دو صورت طبیعی و مصنوعی وجود دارد.
در نوع طبیعی مرغ کرچ مدت زمانی را روی تخمها می خوابد تا جوجه ها از تخم خارج شوند اما در جوجه کشی مصنوعی از ماشینهای جوجه کشی استفاده می شود.

محاسن روش مصنوعی جوجه کشی :

۱) نیازی به مرغ کرچ وجود ندارد .
۲) هربارتعداد زیادی تخم را می توان به جوجه تبدیل کرد.
۳) بهداشت ومقابله با بیماریها آسانتر است.
جنین برای رشد و نمو خود به تمام عناصر غذایی نیازمند است که آنها را ازتخم مرغ می گیرد و فقط اکسیژن است که ازهوا تامین می شود.
تا روز چهارم جوجه کشی قندها منبع اصلی انرژی هستند.
از روز پنجم تا نهم پروتئین به عنوان منبع انرژی می باشد.
از روز نهم تا پایان دوره چربی ها انرژی مورد نیاز را تامین می کنند.
کلسیم مورد نیاز در دوره جنینی ازپوسته تامین می شود کلسیم موجود در زرده بعد ازخروج جوجه ازتخم مورد استفاده قرار می گیرد.
نیاسین و ویتامینC توسط جنین ساخته می شود و بقیه ویتامینها ازطریق تخم مرغ در اختیار جنین قرار می گیرد.

میزان تلفات در جوجه کشی

تلفات جنین در طی دوره جوجه کشی متفاوت می باشد و بیشتر تلفات را طی مراحل زیر مشاهده می کنیم:
ـــ روز دوم تا چهارم: به علت عدم توانایی سازگاری جنین با تغییرات فیزیولوژیکی وبیوشیمیایی به وجود آمده در مراحل رشد( کمبود ویتامین A وE منجربه افزایش تلفات می شود)
ـــ روزهای یازدهم تا چهاردهم: به علت کمبود عناصر غذایی
ـــ روزهای هفدهم تا بیست ویکم: به علت تغییرات حرارت و رطوبت و… در ماشینهای جوجه کشی ( برای کاهش تلفات در این مرحله از باز و بسته کردن زیاد ماشینهای جوجه کشی باید خودداری نمود).

دوره جوجه کشی در ماکیان

انواع ماکیان

دوره جوجه کشی (روز)

      انواع ماکیان     

  دوره جوجه کشی (روز) 

مرغهای بومی

۲۰ -۱۹

بوقلمون

۳۰ ۲۸

مرغهای نژاد متوسط

۲۱

غاز

۳۱- ۲۸

مرغهای نژاد سنگین

۲۳-۲۱

اردک

۲۹- ۲۷

مرغهای نژاد سبک

۲۱- ۲۰

کبوتر

۱۸-۱۶

 

  

مراحل تکامل اعضای جنین

مرحله

رشد اعضای بدن

روز اول تشکیل جنین ، ظهور لوله های اولیه ، ستون فقرات ، اغصاب ، سر و چشم
روز دوم تشکیل قلب و گوش و شروع ضربان قلب
روز سوم تشکیل بینی ، بالها و پاها
روز چهارم تشکیل زبان
روز پنجم تشکیل دستگاه تناسلی و تمایز جنسی
روز ششم تشکیل و شکل گرفتن منقار و پنجه ها
روز هفتم تشکیل پرها
روز دهم تشکیل منقار
روز سیزدهم شروع به رشد پنجه ها و فلسها
روز چهاردهم قرار گرفتن جنین در موقعیت اصلی خود در داخل تخم مرغ (سر به طرف قسمت بزرگ تخم مرغ قرار         می گیرد.)
روز شانزدهم جذب کامل سفیده
روز هفدهم کاهش مایع آمنیون
روز نوزدهم ورود کیسه زرده به حفره بدنی
روز بیستم جنین همه فضای تخم مرغ به جز کیسه هوا را پر می کند و سر زیر بال راست قرار می گیرد.در اثر انقباض ماهیچه گردن و زائده منقار بالا  پوسته سوراخ می شود.    
روز بیست و یکم خروج جنین از تخم

کلیاتی بر جوجه کشی

 

 سالنهای جوجه کشی

سالن جوجه کشی شامل قسمتهای زیر می شود:

ـــ اتاق دود دادن
ـــ اتاق درجه بندی
ـــ اتاق نگهداری تخم مرغ
ـــ اتاق شستشو
ـــ اتاق انکوباتور(ستر)
ـــ اتاق هچر
ـــ اتاق نگهداری جوجه

مراحل جوجه کشی

۱) ستر:
در کارخانه های جوجه کشی ۱۸روزاول ( ازساعت ۴۴۰-۰) تخم مرغها رادرداخل دستگاه ستر (تخم مرغ گیر) که دمای آن۲/۳۷ ورطوبت آن۶۰%است قرارمی دهند.
در دستگاه سترچهارعامل باید مورد توجه قرارگیرد:

ـــ دما
دمای مناسب برای جوجه کشی به طور متوسط معادل ۳۸-۳۷ درجه می باشد. کاهش دما منجر به دیرتر خارج شدن جوجه ها از تخم مرغ می شود وافزایش آن منجر به زودتر خارج شدن جوجه ها از تخم مرغ می گردد. درجه حرارت مناسب درماشینهای مختلف تا حدودی متفاوت می باشد.

ـــ رطوبت
رطوبت دمای موجود در ماشینهای جوجه کشی سبب تبخیر آب ازتخم مرغها و تلفات جنین می شود. از این روتوجه به رطوبت مناسب از اهمیت بسیاری برخوردار است. از طرفی کاهش رطوبت ماشینهای جوجه کشی منجر به افزایش تبخیر و وسیع تر شدن کیسه های هوایی داخل تخم می شود. در نتیجه نوک جوجه زود تر به اطاقک هوا می رسد. همچنین افزایش رطوبت نیزمنجر به وسعت دیر بهنگام کیسه هوا شده وجوجه در این زمان قادر به تنفس نخواهند بود. رطوبت ماشینهای جوجه کشی به دمای آنها و سرعت تهویه بستگی دارد.

ـــ تهویه
طی دوره جوجه کشی اکسیژن مورد نیاز جنین توسط منافذ موجود در پوسته تخم مرغ تامین می شود.دی اکسید کربن نیز از همین منافذ خارج می گردد.میزان اکسیژن مورد نیاز جهت رشد جنین حدود۲۱%می باشد.به ازای هر۱%کاهش میزان اکسیژن ۵%میزان جوجه دهی کاهش می یابد.همچنین عدم خروج دی اکسید کربن وتجمع آن در اطراف تخم مرغها منجر به کاهش درصد جوجه درآوری می شود.چنانچه غلظت دی اکسید کربن به ۵%برسد درصد جوجه درآوری به صفر خواهد رسید.حداکثر میزان افزایش غلظت دی اکسید کربن ماشینهای جوجه کشی ۵%می باشد. تهویه مشابه سالنهای پرورش اعمال می گردد وچون اکسیژن احتیاج است ودی اکسید کربن دفع می گردد در نتیجه در زمستان گرم ودر تابستان باید سرد باشد.در جوجه کشی فشار مثبت در تهویه مطلوب تر است و جهت تهویه از سمت تمیزترین قسمتها (سترها) به آلوده ترین بخش (اتاق شستشو) می باشد.بین قسمتهای مختلف درها دوطرفه هستند و از هر طرف قابل بازشدن می باشد.اگر تهویه در قسمتهای مختلف به صورت مجزا انجام شود مطلوبتر می باشد.

ـــ چرخش تخم مرغها
نحوه قرار گرفتن تخم مرغها به صورتی است که قسمت پهن آنها به طرف بالا باشد،درغیر این صورت سر جوجه در قسمت باریک قرار می گیرد و قادر به تنفس نبوده وازبین می رود.چرخاندن تخم مرغها عملی است که در جوجه کشی طبیعی توسط خود مرغ انجام می شود وعدم توجه به آن منجربه کاهش جوجه درآوری می شود زیرا جنین به پوسته تخم چسبیده و تلف می شود.همچنین نزدیکی نطفه به پوسته باعث افزایش تبخیر آب از جنین می شود.عمل چرخاندن موجبات گرم شدن یکنواخت تخم مرغها را نیز فراهم می کند.این عمل چندین بار در طی روز انجام می گیرد و توسط میله ای که در زیر صفحه تخم مرغ قرار دارد صورت می پذ یرد.تعداد دفعات چرخش در طی روز حداقل ۶-۴ بار و در ماشینهای بزرگ جوجه کشی هر ۲ساعت یکبار انجام می شود.

۲) هچر:
سه روز باقی مانده، یعنی از روز ۲۱-۱۹ تخم مرغها را در داخل دستگاه هچر(جوجه گیر) قرار می دهند که دمای آن۵ /۳۷ درجه و رطوبت آن ۷۵%است.
در دستگاه جوجه کشی هچر از سه عامل از عوامل چهارگانه مذ کور در ستر مورد توجه می باشد:

ـــ دما
ـــ رطوبت
ـــ اکسیژن

علت رطوبت بیشتر در دستگاه هچر به این علت است که بعد از روز ۱۹جنین تنفس دارد ودی اکسید کربن و آب ترکیب شده و منجر به شکستگی پوسته ها می شوند.همچنین جنین در روز ۱۹مقداری از کلسیم پوسته را برداشت می کند ( ۱۲۰میلی گرم در طول ۲۱روز) .

در طی دوره ۲۱روزه جوجه کشی تخم مرغها ۱۸ روز در ستر و ۲ روز در هچر قرار دارند، ازاین رو نسبت دستگاه ستر به هچر باید ۱به ۶باشد.در این صورت اگر هر روز بخواهیم تخم مرغها را ست کنیم،بعضی روزها هچر خالی می شود به همین دلیل هر سه روز یکبار تخم مرغها را ست می کنیم.زمان انتقال تخم مرغها ازستر به هچر به شرایط تخم مرغها نیز بستگی دارد.در حقیقت زمانیکه ۲-۱%تخم مرغها نوک زده شوند زمان انتقال تخم مرغ است.

بهداشت وبیماریهای جوجه کشی

جوجه کشی به دلیل وجود نور، موادغذایی، رطوبت کافی و…بهترین محل آلودگی می باشد.ازاین رو توجه به نکات بهداشتی اهمیت بسیاری داردزیرا تولید جوجه های سالم منجر به تولید گله هایی باتولید مناسب می گردد.
برخی ازامراض ازطریق تخم به جوجه ها منتقل می شوند،از جمله میکروارگانیزمهای گروه سالمونلا که تاثیر زیادی در جوجه درآوری دارند.گروهی از امراض که از طریق تخم به جوجه منتقل نمی شوند به طور غیر مستقیم و با تاثیر بر خصوصیات تخم مرغ موجب کاهش جوجه درآوری می شوند.ازجمله بیماریهای نیوکاسل و برونشیت مزمن که ازطریق تغییرشکل دادن تخم مرغ و افزایش منافذ آن جوجه درآوری راکاهش می دهد.تخم مرغهای جوجه کشی باید تمیز شده ،در ظرف و انبارهای تمیز نیز ذخیره شوند،البته شستشوی تخم مرغها زمینه نفوذ میکروبها به داخل تخم مرغ را فراهم می کند ازاین رو شستن تخم مرغها توصیه نمی گردد و در صورت لزوم باید از آب ولرم حاوی مواد ضدعفونی کننده ،آهن وفاقد ید استفاده شود.
علاوه براین، وسایل جوجه کشی نیز باید با آب گرم و مواد ضدعفونی کننده شسته شوند.برای ضدعفونی کردن معمولا از گاز فرمالین استفاده می شود.به طور معمول تخم مرغها طی دوره جوجه کشی نیز مورد ضدعفونی قرار می گیرند. عمل ضدعفونی در ستر و هچر نیز ممکن است انجام شود،در این صورت میزان گاز و زمان ضدعفونی در هچر باید کمتر از میزان گاز وزمان ضدعفونی ستر باشد.

غلظتهای استفاده از گاز فرمالین

 غلظت

مقدار پرمنگنات

(گرم) 

مقدار فرمالین

(سی سی) 

حجم فضا

(مترمربع) 

مدت زمان

(دقیقه) 

 ۱X
 ۲۰
 ۴۰
۲۸
۲۰ 
 ۲X
۴۰ 
۸۰
۲۸ 
۲۰ 
 ۳X
۶۰ 
۱۲۰ 
۲۸ 
۲۰ 

 

 

غلظتهای توصیه شده گاز فرمالین برای ضدعفونی

محل ضدعفونی

غلظت گاز

زمان ضدعفونی(دقیقه)

    تخم مرغ تازه    

                 ۳                

۲۰

تخم مرغ در ماشین(روز اول)

۲

۲۰

اتاق جوجه کشی

۱

۳

ماشین جوجه کشی

۱-۳

۳۰

اتاق شتشو

۳

۳۰

وسایل

۳

۳۰

کامیون

۳

۳۰

مواد زائد حاصله از جوجه کشی منبع مناسبی جهت رشد میکروبها می باشند، به همین دلیل این مواد سوزانده می شوند و یا در چاه های مختص به این امر دفن می گردند و موادی نظیر تخم مرغهای غیربارور، جنین های مرده و پوسته تخم مرغ به عنوان غذا در جیره طیور به کار می رود.این مواد پخته و خورد می شوند و به عنوان منبع کلسیم و پروتیئن مصرف می شوند.خارج شدن جوجه ها از ماشین جوجه کشی، جوجه ها در روز۲۱ و یا با کمی تاخیر از تخم خارج می شوند و جوجه ها پس از خروج از تخم مدت ۲۴ساعت در ماشین باقی می مانند تا کاملا خشک شوند.طی زمان مذکور جوجه ها نیازی به آب ومواد غذایی ندارند و تمامی مایحتاج خود را از ذخایر زرده تامین می کنند.پس از گذشت ۲۴ ساعت جوجه های ناسالم که شامل جوجه های ضعیف، فلج و آنهایی که دارای ورم ناف و مقعد چسبیده هستند جدا و دور ریخته می شوند و جوجه های سالم برای فروش آماده می شوند.

۱) تعیین جنسیت :

جدا کردن خروس و مرغ در یک روزگی در نژادهای سنگین به دلیل رشد بیشتر خروس از مرغ و احتیاحات غذایی بیشتر خروس در مقایسه با مرغ، نر و ماده از یکدیگر جدا می شوند، زیرا در این صورت چنانچه هر دو جنس با هم پرورش داده شوند جیره غذایی متناسب با نیاز مرغ برای خروسها کافی نخواهد بود و جیره غذایی متناسب با نیاز خروس عناصر غذایی زیادتر از حد توصیه برای مرغها را دارا می باشد.
در نژادهای سبک یا تخمگذار رشد خروسها در حدی نیست که بتوان از آنها جهت تولید گوشت استفاده کرد.همچنین فقط ،جوجه مرغها جهت تخمگذلری استفاده می شوند، در نتیجه جوجه خروسها از بین می روند و یا در بازاربا قیمت پایین تری به فروش می رسند.
در نژادهای دو محصوله نیز بسته به نظر تولید کنندگان خروس و یا مرغ در اختیار آنها قرار می گیرد، پس در اینجا نیز تعیین جنسیت ضروری به نظر می رسد.

راه های تعیین جنسیت (سکسینگ) در جوجه کشی

۱)  آتوسکسینگ:

برای مشخص نمودن جنس جوجه های یکروزه از صفاتی همچون رشد و یا رنگ پرها استفاده می شود.

۲) آزمایش کلوآک (روش ژاپنی):

از آنجایی که استفاده از رنگ پر و بال و یا رشد پرها مشکل می باشد، روش ژاپنی کاربردی تر است.در این روش از راه مقعد و وجود برجستگی مقعد در خروسها که مرغها فاقد آن هستند تعیین جنسیت صورت می گیرد.برجستگی مقعدی در تمام جوجه ها فرمهای متفاوتی دارد و به اشکال دکمه ای، عمودی و سه قلو دیده می شود.تشخیص جنسیت در این روش ۱۰۰%نیست و توجه به نکات دیگر نیزبه تشخیص بهتر کمک می کند.تعداد کسانی که در این امر تخصص دارند محدود می باشد و به همین دلیل دستمزد قابل توجهی دریافت می کنند.

معیارهای موثر در تشخیص جنسیت

 معیارهای مورد توجه

جوجه خروس 

جوجه مرغ 

 اندازه برجستگی

بزرگ

کوچک 

 وضعیت برجستگی

مشخص 

غیر مشخص 

ارتفاع برجستگی 

بلند 

پهن و مسطح 

شکل برجستگی 

گرد 

نقطه دار 

خاصیت ارتجاعی برجستگی 

 فنری و ارتجاعی

نرم و سست 

رنگ 

تیره و پر رنگ 

کم رنگ و روشن 

باز کردن کلوآک 

 مشکل

ساده 

اندازه کلوآک 

تنگ و خشک 

گشاد و مرطوب 

 ظاهر عمومی برجستگی

مشخص و برجسته 

مسطح و نرم 

۲) نوک چینی وقطع تاج :

در این قسمت نوک جوجه ها را کوتاه می کنند رشد نوک در آینده در حدی خواهد بود که مانع صدمه زدن به سایر جوجه ها شود.جوجه های تخمگذار علاوه بر نوک چینی د ریک روزگی در مواقع شیوع کانی بالیزم نیز یکبار دیگر نوک چینی می شوند.صدمه به تاج در مرغان تخمگذار به خصوص دسته ای که در قفس نگهداری می شوند در میزان تولید تاثیر گذار هستند.

۳) انتقال وتحویل جوجه های یک روزه :

به مدت ۳- ۲روز ذخیره زرده به عنوان منبع غذایی جوجه ها مورد استفاده قرار می گیرد.در زمینه حمل و نقل جوجه ها از محل جوجه کشی به محل پرورش باید دقت لازم را نمود، جوجه ها پس از قرار گرفتن در محل پرورش باید خیلی سریع به آب و غذا دسترسی یابند.

۴) واکسیناسیون :

واکسنها معمولا پس از خارج شدن جوجه ها از جوجه کشی و طی دوران پرورش بکار گرفته می شوند زیرا به علت مصونیـتی که از مادر به جوجه منتقل می شود در یکی دور روز اول واکسنها بی اثر هستند، ولی امروزه در بیشتر موسسات جوجه کشی جوجه های تخمگذار را بر علیه بیماری مارک واکسینه می کنند.

ارسال یک نظر

X